ABD'NİN ORTADOĞU'DAKİ "THREE PILLARS" (ÜÇ SÜTUN) STRATEJİSİ NEDİR?

 

ABD'nin Ortadoğu'daki "Three Pillars" (Üç Sütun) Stratejisi Nedir?

ABD'nin bölgedeki temel amacı yalnızca askeri üstünlük kurmak değildir.

Washington'un uzun vadeli hedefleri:

• Enerji yollarının güvenliği

• İsrail'in güvenliği

• Rakip güçlerin (Rusya, Çin, İran) etkisini sınırlamak

• ABD çıkarlarına uygun bölgesel düzen oluşturmak

Bu yaklaşım, 2005'te ortaya konulan "Security, Reform and Peace" (Güvenlik, Reform ve Barış) üçlemesiyle sistematik hale getirildi.

1. Sütun: GÜVENLİK (Security)

ABD'ye göre bölgesel düzenin temeli güvenliktir.

Amaçlar:

Terörle mücadele

İran'ın nüfuzunu sınırlandırmak

Enerji hatlarını korumak

Körfez güvenliğini sürdürmek

İsrail'in askeri üstünlüğünü korumak

Araçlar:

• Askeri üsler

• Silah satışları

• İstihbarat iş birlikleri

• Bölgesel ittifaklar

Bugün ABD'nin en başarılı olduğu sütun budur.

2. Sütun: REFORM (Reform)

ABD stratejistlerine göre radikalleşmenin temel nedenleri:

• Otoriter yönetimler

• İşsizlik

• Eğitim sorunları

• Ekonomik durgunluk

• Siyasi katılım eksikliği

Bu nedenle ABD;

Demokratikleşme

Eğitim reformları

Sivil toplum desteği

Ekonomik kalkınma

projelerini desteklemeyi hedefledi.

Ancak Irak savaşı ve Arap Baharı sonrası bu sütun beklenen başarıyı sağlayamadı.

3. Sütun: BARIŞ (Peace)

Stratejinin üçüncü ayağı Arap-İsrail barış sürecidir.

ABD'nin yaklaşımı:

• İsrail'in güvenliği garanti altına alınmalı

• Filistin sorunu çözüme kavuşturulmalı

• Bölgesel entegrasyon teşvik edilmeli

Bu anlayışın günümüzdeki yansıması:

Abraham Anlaşmaları

İsrail-Körfez normalleşmesi

Bölgesel ekonomik entegrasyon projeleri

Amaç; çatışma yerine ortak çıkarlar üzerinden yeni bir bölgesel düzen kurmaktır.

Sonuç: ABD'nin Yeni Ortadoğu Düzeni

Bugün birçok uzman, stratejinin güncellenmiş halini fiili bir "Üç Sütun" sistemi olarak görüyor:

İsrail → Askeri ve teknolojik güç

Suudi Arabistan → Enerji ve finans gücü

Körfez ortakları (özellikle BAE) → Ticaret, lojistik ve yatırım gücü

Amaç:

• İran'ı dengelemek

• Çin ve Rusya'nın etkisini sınırlamak

• ABD'nin maliyetini azaltmak

• Bölgesel düzeni yerel ortaklar üzerinden sürdürmek

Kısacası; ABD artık Ortadoğu'yu doğrudan yönetmek yerine, bölgesel ortaklar aracılığıyla şekillendirmeye çalışıyor.

Tom Barrack'ın Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Olarak Atanması Ne Anlama Geliyor?

ABD'nin "Güvenlik-Reform-Barış" ve yeni nesil "Üç Sütun" yaklaşımı açısından bu atama oldukça stratejik.

Tom Barrack sıradan bir diplomat değil;

• Trump'a yakın bir isim

• Türkiye Büyükelçisi

• Suriye dosyasını yöneten kişi

• Irak ve Suriye politikalarının koordinatörü

Bu atama, Washington'un Irak ve Suriye'yi artık tek bir jeopolitik alan olarak gördüğüne işaret ediyor.

Kürtler açısından:

ABD'nin önceliği artık Kürtlerin ulusal hakları değil, bölgesel istikrarı korumak.

Washington, Kürtler ile ilişkilerini tamamen sonlandırmasa da Kürtleri Şam ve Bağdat ile entegrasyona yönlendirmektedir.

ABD, Suriye ve Irak'ta Kürtlere Amerikan koruması sağlamak yerine merkezi yapıları esas alan bir yaklaşım sergileyecektir.

Türkiye'nin Barrack üzerindeki diplomatik etkisi nedeniyle Ankara'nın güvenlik hassasiyetleri Washington kararlarında geçmişe göre daha fazla dikkate alınabilir.

Sonuç:

Barrack'ın atanması, ABD'nin Ortadoğu'da "demokratikleşme" yerine, mevcut devletleri güçlendirerek bölgesel düzen kurma dönemine geçtiğinin işareti olarak okunmalıdır.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde Kürt hareketleri için en kritik başlık; ulusal statüleri ve varlığı korumak için Şam ve Bağdat ile yapılacak müzakereler olacaktır.